Bilimde, benim kanımca, sadece iki önemli keşif sahası kaldı.
Biri, Kolonel Glenn tarafından...
...çok zayıf bir şekilde icra edilmiş, uzayın keşfi.
Diğeri, geçmişin keşfi. İnsanoğlunun, insan öncesi dönemden...
...insanlığa geçişini takip eden tüm coğrafya, iklim...
...ve hayvanlar aleminin geçmişi.
İnsanoğlunun var olduğunun ilk kanıtı isimsiz ressamlar tarafından mağara...
...duvarlarına yapılmış eserlerdir.
Bundan önce tarihe kaydı geçmiş herhangi bir kanıt yoktur.
Araştırmalar, bizi maymunlar hakkında çalışmalar yapmaya yöneltmiştir.
Orta Afrika'da, goril ve şempanzelerin varoluşu...
...bizi atalarımızın bu kıtada yaşamış olduğu kanaatine vardırmıştır.
Bu iki hayvan türü... Maymunların en ender rastlanan türü...
...dağ gorilidir.
Orta Afrika'nın ıslak, tropik dağlarında yaşar.
Bu dağlar öyle uzaktır ki, araştırmacı arkadaşımızın apandisi tuttuğunda...
...Rwanda'da yaşayan Amerikalı arkadaşı...
...Roz Carr olmasaydı, ölmüş olacaktı.
Zeka konusunda...
APANDİS
...maymundan üstündürler. Ama ilgili çalışmalar bitti sayılır.
1960'da George Schaller öncülüğünde yapılan bir çalışma göstermiştir ki...
...primatların en irisi olan bu hayvan yok olma tehlikesi içindedir.
Sayımı, bize, kalan goril sayısının 500'den az olduğunu göstermiştir.
O zamandan bu yana kim bilir kaçını yasak avcılar yüzünden kaybetmişizdir.
Son olarak...
...bana hep şu sorular sorulur: "Bu işi neden yapıyorsunuz?"
"Neden hayatınızı iki milyon yıldır...
...geçmişte gömülü olan bir şeyi aramakla geçirdiniz?"
Hem sizlere, hem de kendime verebileceğim...
...en basit cevap sanırım şudur:
Kim olduğumu...
...ve beni neyin bu şekilde yaptığını bilmek istiyorum. Teşekkür ederim.
- Dr. Leakey? Ben Dian Fossey. - Adım Dowd. Howard Dowd.
Karım Lucille ile tanışmanızı isterim. Sizin bir hayranınızdır.
Vahşi Hayat Fonunuza bağış yaptık. Çok memnun...
- Pardon. - Harika bir iş yapıyorsunuz.
Teşekkür ederim. Ne kadar bağış toplayabilirsek o kadar iyi.
- Ben Dian Fossey. Size yazmıştım. - Evet, sağ olun, Bayan...
- Fossey. - Yapılan her bağış için teşekkür...
Hayır. Afrika'da çalışmak için size mektup yazmıştım.
Beni bağışlayın ama çalışmak isteyen pek çok insandan...
Size altı kez yazdım, goriller için.
- Efendim! - Fizik tedavici!
- Fizyoterapist. - Merhaba.
- Biz konuşuyorduk... - Çok güzel.
Özürlü çocuklarla çalışıyorum, ve çoğu zamanım...
Özür dilerim. İzin verir misiniz?
- Buyrun. - Teşekkürler.
Zamanım çevrelerinde kimseyi istemeyen kişilere yakınlaşmaya çalışarak geçer.
Resmi bir eğitimim yok, ama hayvanları severim...
...ve iki yıl veterinerlik eğitimi aldım.
Samimiyetinize inanıyorum, ama dikkate alınması gereken başka konular da var.
- Hayvanları sevmek yetmez. - Biraz evvel...
...goril sayımı yapacak birine ihtiyacınız olduğunu söylediniz.
Bana ne dersiniz? Saymayı bilirim! Bir, iki, üç.
Gerçekten yapabileceğinizi düşünüyor musunuz? Afrika'ya 6 ay katlanmaya?
Evet.
Bakın. Bunu düşüneyim.
Ne kadar düşüneceksiniz? Tüm goriller yok olana kadar mı?
Dr. Leakey, bana ihtiyacınız var. Ve bu işi istiyorum.
Bana bu şansı verin.
Dian!
Merhaba!
- Başardım. - Evet başardın.
Çok heyecanlıyım.
- Aşı belgen var mı? - Evet.
- Burada bir yerde. - Yolculuk iyi miydi?
Çok ilginçti. Hepsini vereyim.
Etrafta bir sürü asker var. Özel bir durum mu var?
Askerler mi?
Evet. Sanırım bir nevi sivil savaş var da ondan.
- Sivil savaş mı? - Merak edilecek bir şey değil.
Birkaç hamal ve bir iz takipçisi bulup sana erzak depolamalıyız.
Hava kuru geçiyor.
Burası haftalık pazar. Burada aradığın her şeyi bulabilirsin.
Önce sana hamallık edecek çocukları bulmalıyız.
İşte oradalar! İşte oradalar!
- Bonbon. - Bonbon yok.
Bonbon yok.
Ne oluyor?
Bazıları burada yalnız yaşayacak bir kadının deli olduğuna inanıyor.
Yalnız mı?
- Adamını seç. - Ne?
Baş adamın. İz takipçin.
Swahili.
Yüce İsa.
Kötü el, iyi ayak.
- İngilizce biliyor musun? - Rahip.
Aziz Christopher.
Azizlerin ve yolcuların efendisi, ben de.
Adın ne?
Sembagare. Semba-ga-re.
Ben en iyi iz takipçisiyim.
Bu adam benim kadar iyi değil.
Bu, büyük yalancı.
Ben, en iyi benim.
Tamam. Tamam, Sembagare, seni seçtim.
Teşekkür ederim.
Erzak almama yardımcı olur musun?
Yiyecek. Yiyecek?
- Evet, yiyecek. Tabii. - Tamam, güzel.
Geliyor musunuz?
Gelin haydi. Şansınız gülebilir.
- Bunu istiyor musunuz? - Mumlar.
Bundan var. Bende beş tane var.
- Tamam. - Merci!
Senin. Dağlarda dolaşmak için ihtiyacın olacak.
- Harika. - Gel bak şuna.
Buradayız. Mikeno Dağı'ndaki ana kamp araba ile 4 saat sürer.
Cipi burada bırakırsın. Oldukça emin bir yerdir.
Oradan yerli birkaç hamal tut. Şurayı tırman, şuraya kadar...
...burada dur. Kabara çayırı. George Schaller'ın kulübesi oradadır.
- Gerçekten mi? - Oldukça rahattır.
Yani...
- ...hemen gidiyor muyuz? - Evet. Güneş batmadan varmak için.
Dr. Leakey, dört ayrı uçakta 35 saat geçirdim.
- En azından bir duş almalıyım. - Kimse bir şey demeyecektir, hayatım.
Senin için içeriye bir şey koydum.
Teşekkür ederim. Çok naziksiniz.
Bavullarımın geri kalanını unutmuşsun.
Yer yok. İki hafta sonra diğer eşyalarla beraber...
- ...gönderilecek. - Durun bir dakika!
İşimi bıraktım, nişanlımı bıraktım, apandisimden bahsetmiyorum bile...
...ve dünyanın yarısı kadar yol yaptım. O bavulların içinde...
...fön makinem, makyaj malzemelerim, iç çamaşırlarım ve sutyenlerim var.
Onlar gitmiyorsa, Dr. Leakey, ben de gitmiyorum.
- Şimdi, gelelim arabaya. - Teşekkür ederim.
Gördüğün üzere, bu dört çekerli bir Land Rover.
Çok basit, bir kere anlarsan yaparsın.
Kırmızı, alçaktan yüksek orana.
Sarı, ikiden dört çekere, ama sen siyahı kullan yeter.
Bu debriyaj. Debriyaja bas, 1. vites, debriyajdan çek 2. vites. Tamam mı?
İyi şanslar, Dian. Gitmeliyim.
- Siz bizimle gelmiyor musunuz? - Gelmiyorum. Benim işim Tanzanya'da.
Haftalık rapor isterim. National Geographic dergisine yazı için...
...malzeme toparlaman gerekiyor. Uçağımı kaçırmamalıyım. İyi şanslar.
Bir sorunun olursa, Roz Carr ile temasa geç.
- Dr. Leakey! - İyi eğlenceler!
- Sivil savaş olduğu doğru mu? - Gittiğimiz yerde değil, matmazel.
- Durmalısınız. - Ben iyiyim.
Peki.
Bufalolar ovayı dört günde geçer.
- Durur, giderler, durur, giderler. - İyiyim dedim.
Matmazel, sıcak çayım var.
Harika.
Tesekkür ederim. Çok iyi gelecek.
İçeri gel.
George Schaller'ın goril kitabını iyice kafama sokmaya çalışıyorum.
Gir içeri. Kapıyı kapat. Hava çok soğuk.
Bu George Schaller mı?
George Schaller mı?
O David. Benim nişanlım.
Müstakbel kocam.
Bu çok güzel. Kadın, adam, çocuklar.
Senin ailen var mı, Sembagare?
Vardı, artık yok.
Kabilem öldürüldü, ben iz takipçiliği yaparken.
Çok üzüldüm.
Ben de.
- İyi geceler. - İyi geceler.
- Gece yuvaları ne büyüklükte? - Bilmiyorum.
- Yani unuttun. - Nasıl unutabilirim? Hiç bilmedim ki.
Gece yuvaları, Sembagare.
George Schaller'ın kitabında goril adedini bulmak için gece yuvalarını...
- ...saymamız gerektiği yazıyor. - Ben gorillerden anlamam.
Tabii anlarsın. Sen iz takipçisisin.
Evet, bufalo, antilop ve fil izcisi.
Ne?
Hey! Hey!
Bu harika. Bu harika.
Son beş saattir ne yapıyorsun peki?
Bana göstermenizi bekliyordum.
Lanet olsun.
Lanet olsun!
23 Mart, 1967. Sevgili Dr. Leakey:
Gorillerin izini bulmak için elimizden geleni yapıyoruz.
Çok yer dolaşıyoruz, ama az yol kat ediyoruz.
Tek rehberimiz George Schaller'ın kitabı. Henüz şansımız gülmedi.
Hevesim kırılmış değil, ama altı ayımı onları göremeden geçireceğimi...
22 Nisan. Sevgili Bayan Fossey.
Eminim ki, onları sayasınız diye önünüze çıkmalarını beklemiyordunuz.
Bu hayvanlar dünya yüzünden silinip gidiyorlar.
Onlar ilk insanın kendi ortamındaki yaşam tarzının kanıtlarını taşıyorlar.
- O yüzden mutlaka... - Bunu biliyorum! Aptal değilim.
Aptal olmadığınızı biliyorum. Ama, bazen, bu gibi durumlarda...
...gözden kaçabilecek noktaların hatırlatılması yararlı olur.
Belki de bu işi beceremeyeceğim.
Altı hafta.
Altı koca hafta ve tek bir goril görmedik...
Bok.
Bok. Bokun üzerine oturdum.
Aman Tanrım! Bu goril izi.
- Hem de yeni. - Gerçekten öyle.
Devam.
Bekle de gör, Louis Leakey. Bekle de gör.
Ne kadar güzel.
Hayır, matmazel. Hayır.
Koşun! Koşun, matmazel!
Aman, Tanrım.
- İyi misiniz? - Evet.
Schaller'ın kitabında goril saldırınca ne yapılacağını yazıyor?
Asla koşulmayacağını.
Tanrım, kocamandı. Sence kaç kiloydu?
Belki iki ya da üç adam kadar.
Özür dilerim. Benim hatamdı. İşimi yapmadım.
Çok hızlıydı. Bu kadar hızlı hareket edebileceğini düşünemedim.
Matmazel. Hayır, matmazel. Hayır!
Durun! Durun!
Ne yaptığınızı sanıyorsunuz?
O benim! Çekin ellerinizi! Onlar benim eşyalarım.
Durun!
- Lanet olsun! - Dikkat edin, matmazel.
Söyle onlara, Sembagare! Söyle onlara!
Ne diyor? Ne diyor?
Burada Kivu'da problem var. Beyazları istemiyorlar.
Sorun yok, benim çalışma iznim var. Çalışma izni.
Çalışma iznim var. İzin aldım. İzin... aldım!
Söyle ona. Söyle ona, Sembagare.
Hayır! Hayır! Hayır!
Sembagare!
- Gitmiyorum! - İngilizler dışarı!
- Ben İngiliz değilim! Amerikalıyım! - Beyazlar dışarı! Ateş ederim!
Yetkili kişi siz misiniz? Yetkili kişi kim? Yetkili kişi...
Allah belanızı versin!
Çek şu iğrenç ellerini üzerimden, lanet olası! Çekil üzerimden!
Roz Carr'ı bul! Amerikalı kadın! Sınırın karşısında!
- Sembagare, koş! Koş! - Roz Carr'ın evinde bulusuruz!
Orada olacağım! Koş!
Dışarı! Dışarı!
- Getirdiğiniz için sağ olun. - Burada yabancı ajanlar istemiyoruz.
Dokunma bana. Pasaportum.
Tamam.
Dr. Leakey:
Kongo'dan kovulduk. Tüm araştırmalarım mahvoldu.
Burası feci bir yer. Küçük çaplı sivil bir savaş var.
İki gündür Roz Carr'a ulaşmaya çalışıyorum.
Ve korkarım Sembagare'yi bir daha asla göremeyeceğim.
Matmazel, size söylemiştim.
Size söylemiştim, Sembagare iyi bir iz takipçisidir. En iyisi.
Buraya nasıl geldiğini sormayacağım.
Ben de nasıl geldim bilmiyorum. Sağ ol.
Aman Tanrım!
Sana ne oldu böyle, evladım?
Tanrım, bitik görünüyorsun. İçeri gel.
Ne oldu böyle?
Girin.
Bayan Carr. Sevgili patronum Dr. Leakey'e mektup yazıyorum.
İşlerin sarpa sardığını ona bildiriyorum.
Daha iyi görünüyorsun. Kahvaltı ister misin?
Louis Leakey'in kamışını alıp boynuna dolamak istiyorum.
Teşekkür ederim.
İstifa mektubum.
- Gidiyor musun? - Başka ne yapabilirim ki?
Bana öyle bakma. Kendi işim yokken sana iş veremem.
Verebilir miyim?
Şimdi de İngilizce konuşamaz oldu.
Pes ediyor falan değilim. Kovuldum. Başka şansım yoktu.
Eve gideceğim. Bulabildiğim en seksi kıyafeti satın alacağım.
David'le evleneceğim. Ve bir daha bu konuda ağzımı bile açmayacağım.
Burada hep savaş ve yoksulluk var, ama ben bu insanları seviyorum...
...ve acı çekmelerine dayanamıyorum.
Bazen öyle umutsuz görünüyor ki, gitmeyi düşünüyorum.
Aslında kalmaya hiç karar vermedim.
Ama hava değişikliği için her gelişimde bahardı...
...ve ben yine bitki ekiyordum.
Gerçek şu ki, burayı seviyorum. Burası benim evim.
Burada kendine gerçekten bir hayat kurmuşsun.
Şu dağlar Kabara'dan ne kadar uzaklıkta?
Aslında çok uzakta değil. Ama Kabara Kongoların tarafında ve sınır kapalı.
Ama goriller sınırı bilmez.
Pasaporta ihtiyaçları yoktur.
Sen neden bahsediyorsun?
Dian?
Aman Allahım, mektup! O korkunç mektubu durdurmalıyım!
Dur! Dian.
Dr. Leakey: Yeniden başlıyoruz...
...bu defa sivil savaşın olmadığı, Rwanda tarafından.
Sembagare yeni bir ekip oluşturdu, ve yarın şafakla beraber yola çıkıyoruz.
Bu kez bir silah satın aldım ve...
...sivil savaş yoluma çıkacak olursa, kıçını kollaması gerekecek.
Ana kampımıza yerleşir yerleşmez size yazacağım.
Not: Kaybolan bazı ihtiyaçlarımız için size bir miktar para...
Bn Fossey, National Geographic'in fön makineniz için para ödeyeceğini...
...sanıyorsanız, aldanıyorsunuz.
Yapılacak işlerin başında yeni nüfus sayımı geliyor.
Bu kez, Schaller'ın yolunu izleyip...
...sayıyı bulmak için gece yuvalarını saymayı denemenizi öneriyorum.
Karisimbi Dağı.
Visoke Dağı.
Karisoke.
Araştırma Merkezi!
Muazzam goril ülkesinde yeni bir ana kampa yerleştik.
Sık bitkiler, dik yokuşlar.
Neredeyse her gün goril gruplarıyla beraberim.
Yine de, yapabildiğimiz en iyi sayım...
...yedi yıl öncesinin yarısı kadar. İyi haber değil.
Rapor ettiğiniz goril rakamları çok düşük, sürpriz olmadı.
Yasak avlanan avcılar, beş yıl içinde, bu türün...
...tüm soyunu tüketmiş olacaklar.
Acil olarak, elde edebildiğimiz kadar çok bilgi toplayarak...
Grup Dört diye adlandırdığım bir goril grubunu takip etmekteyim.
Dişilerine ve gençlerine yakınlaştım...
...ama gümüş sırt uzak duruyor. Mesafesini koruyor...
...ama her şeyi dikkatlice izliyor.
Onlara 10-20 m kadar yaklaşıyorum ve korkmuyorlar.
Gerçek yakın temas için yeterince yaklaşacağımı umuyorum.
Dian, George Schaller, hayatı boyunca vahşi hayvanlar üzerinde çalışmış...
...ama akıllı davranıp mesafesini hep korumuştur. Lütfen dikkatli ol.
Ve, daha ucuz bir sigara içemez misin?
Geçen hafta, iki tanesi gerçek anlamda bana yaklaştı.
Gürültülü ve neşeliydiler.
Gümüş sırt seyretti. Gözlerini benden hiç ayırmıyor.
Dian, ısrarla söylüyorum, dikkatli ol.
George Schaller bir goril grubuyla asla fiziksel temasta bulunmamıştır.
Erkek gümüş sırt çok tehlikeli olabilir.
Geçen hafta birkaç yavru goril etrafımda oynadı.
Duygularımı kelimelerle anlatamam.
Bu olay, yaşadığımız tüm zorlukları bize unutturdu.
Sanırım beni üzen tek mesele...
...Sembagare'den başka bu tecrübeyi paylaşacak kimsem olmayışı.
Samimi olmak gerekirse, benim türüm kafalarını oldukça karıştırıyor.
Bir takım mimikler kullanarak bana alışmalarını sağladım.
Yüz ifadelerim ve kimsenin yanında yapmayacağım...
...diğer hareketler, onları büyülüyor.
Kendimi aptal gibi hissediyorum ama bu teknik işe yarıyor gibi görünüyor.
Bu yakınlık, mevcut kayıtlardan çok daha fazlasını gözlemlememi sağladı.
Bayan Fossey, bu, hiç şüphesiz bugüne kadar duyduğum...
...en çılgın, en kafasızca, en delice hareket.
Yine de, başarılı olmuşa benziyorsunuz, tebrikler.
Bu müthiş bir başarı. Ve sizinle gurur duyuyorum.
National Geographic yeni bir sermaye onayladı...
...ve çalışma izniniz uzatıldı.
Bizimle çalışmaya devam ettiğiniz için çok memnunum.
Amerika'daki genç beyiniz için üzgünüm ama ona...
...aylık şeker ve sigara giderinden, ruj ve şampuan da cabası, ne kadar...
...tasarruf ettiğini gösterirseniz, üzüntüsü hafifleyecektir.
Hey! Sakın Lucy'yi pişireyim deme!
- Ne? - Daha ileri gidemeyiz.
- Nedir o? - Sumu.
Kara büyü.
Kara büyü mü?
Nedir bunlar?
Batwa mezarlığı.
Hayır! Yerine koyun!
Mezarın etrafındaki taşlar, ruhun burada huzur içinde yatmasını sağlar.
Çember iki ruhu birleştirir...
...ve sonsuza dek tek ruh yapar.
Batwa! Mezarlarını rahatsız ettik.
Lanet olsun.
Diz çökmenizi istiyorlar. Yapın!
Saçınıza dokunmak istiyor. İzin verin.
Ne yaptılar öyle?
Saçınız ateş rengi. Cadı olduğunuzu düşünüyorlar.
Öyle mi? Böyle düşünen ilk onlar değil.
Aldım!
Çalışma iznim yenilendi. Dört saattir göz kırpıyorum.
Şeker alacağım, hemen dönerim.
- Ne? - Goril eli. Goril kül tablası.
Bunu nereden buldun? Anne. Anne.
Lütfen. Sembagare!
Sembagare!
Sadece sormak...
Sadece konuşmak istiyorum.
Bu park güya korunuyor, her yer şu Batwa yaylı tuzaklarıyla dolu.
Ne koruma ama. Etraftaki hiçbir hayvan güvende değil.
Çok güzel.
Bunu demek istiyorum işte.
Olamaz!
Düşmeden sırtı kırılmış. Yakında ölecek.
- 30 dakika sonra her şey bitecek. - Bu çok uzun.
Bunu Batwa yaptı.
Ve babaları, ve büyükbabaları.
Ve oğulları ve sonra da torunları. Hiç sanmıyorum.
Eğer cadı istiyorlarsa, onlara cadıyı göstereceğim.
Dördüncü ve beşinci parmaklar perdeli.
Merhaba, Digit.
Karisoke Arastırma Merkezi. Goril Sayım. Tarih 28/9 Toplam Sayı 128.
Evi burası.
Teşekkürler, tamam. İyi geceler.
İyi geceler, efendim.
Burada neler oluyor?
Bu da ne?
Merhaba.
Çok iyiydi. Beni kandırdınız.
Merhaba, ben Bob Campbell.
Berbat, kötü bir hava. Özür dilerim, bir buçuk gün geciktim.
Kigali'den mesaj yollamıştım.
Almadınız mı?
İşte Afrika böyledir.
Mesaj neydi?
Maymunlarınızın fotoğrafını çekeceğim.
Onlar dağ gorilleri.
Fotoğraf çekemezsiniz.
- Kimsiniz demiştiniz? - Bob Campbell, National Geographic.
Bakın, ısınmam gerek.
Bu size bazı şeyleri açıklayacaktır.
Burası buzhane kadar soğuk. Buyrun.
Gözünüzü boşa yormayın isterseniz. National Geographic resim istiyor.
Seni besleyen eli ısırmamak meselesi.
Hayvanlarla herhangi bir tecrübeniz var mı, Bay Campbell?
1950'de, uzak bir köyde yılan sokmuştu.
İşte. 20 yaşındaydım.
1958'de, bir Bengal kaplanı, Shivpuri, Hindistan.
Ya! Sizden pek hoşlanmamışlar galiba.
Hayır, hoşlanmadılar. 1964'de, buzdan geçtim, Halkett Burnu, Alaska'da.
9 derece suda epeyce yürümek zorunda kaldım. Ondan beri soğuktan korkarım.
Rushemba ile yatabilirsiniz.
Sağdan ilk çadır.
İyi geceler.
Başlarım lanet kadının maymunlarına. Tanrım! Bunlar da ne?
Günaydın, Bay Campbell.
Bir sorununuz mu var?
Isırganlar Bengal kaplanları kadar kötü olamaz.
Çok fena acıyor.
Şimdiden acıdığını düşünüyorsanız, birkaç saat geçsin de görün.
Teşekkür ederim.
Bizimle gelebilirsiniz, ama resim yok. En az 10 m uzakta durmanız gerekiyor.
Yani onları kaldırın.
Hemen.
Peki, hanımefendi.
Merde.
Goriller bu tuzaklara yakalanıyor.
Sembagare ve ben 4 gün önce buradan geçtik. 11 tuzak kestik.
Dikkatsiz bir hayvanı düşünün.
Allahın belası Batwa!
- Sadece Batwa'yı suçlayamazsınız. - Öyle mi?
Nesillerden beri ailelerini bu şekilde besliyorlar.
Eğer birini suçlayacaksanız, Miami'deki doktoru suçlayabilirsiniz.
Batwa'yı kiralayan herifi o tutar.
Batwa çocuklarını doyurmuş olur. Aracı adam ipek gömleğini alır...
...doktor da kahve masasının üzerine koyacak goril elinden kül tablasını.
- Duvarı için de goril kafası. - Miami'deki doktora ulaşamam.
Muayenehanesinde National Geographic olmayan bir doktor gördünüz mü?
Gördünüz mü?
Fotoğraf çekerken...
...ani hareket etmek yok.
Eğili kal. Parmakla göstermek, el sallamak yok, bu onları korkutur.
Fazla göz temasında bulunma, yoksa gümüş sırt saldırabilir.
Eğer saldırırsa, yerinde kal. Asla ve asla bir gorilden kaçma.
Ve kaşınma.
Kalamin losyonun yoktur, değil mi?
Daha iyisi var. Kendi imalatım.
- Bir cadı olduğun doğru mu? - Batwa öyle diyor.
Zeravent gibi bir şey.
Harika.
Modern tıbbın en son buluşu.
Pekala, iyi geceler.
İyi geceler.
Goril topluluğu hakkındaki ders için teşekkürler.
Ne?
Anlamı "aydınlık ve ışık".
Sembagare, haydi oradan.
Goril olmadığımı bildikleri belli, ama bu ses güvenlerini tazeliyor.
Pekala, ne istiyorsun?
Gorilleri. Gorillerle beraber seni.
Oraya gideceğim.
- Harika. - Seni tanımıyorlar.
Daha önce fotoğraf sehpası görmediler, o yüzden yavaş hareket et.
Merhaba, Kaplan. Merhaba.
Lanet olsun!
Şu yapraklardan birini koparıp yermiş gibi yap.
Uysal davran.
Hayatımda hiç bu kadar uysal olmamıştım.
Nerede?
İlgisini kaybediyor.
Yanına gidebilir misin?
Digit'in mi?
- Şimdi mi? - Olur mu?
Aralarındaki farkı ayırt edebilmeye başlıyorum.
Evet, onlar...
Gördüğün üzere, hepsi birbirlerinden farklı.
Ve hepsinin farklı karakteri var.
Aynı burun izi olan iki goril yok, değil mi?
Doğru.
Effie ve Marchessa.
Marchessa'nın bir...
Burun köprüsü kavisli.
Onun bir...
...kavisi var.
Bir çizgisi var.
Çok güzel bir çizgi.
Nefis bir şekil.
Nefis bir kavis.
Yanına o kadar yaklaşmasına çok şaşırdım.
Digit ile aramda tuhaf bir bağ var.
Grubunda hiç akranı yok.
Yalnız.
Bunu anlıyorum.
Neden?
Dikiş dikebilen evli bir erkek görmek güzel bir şey.
Evli olduğumu nereden anladın?
Geldiğin gece, yağmurluğundaki damlaları yerler ıslanmasın diye...
...kapının dışında silkeledin.
Fark eder mi?
Herhalde etmez.
Nasıl gitti? Listendeki her şeyi aldın mı?
- "Sekiz Cadılar Bayramı maskesi daha." - Sadece kırmızı. Ya da kırmızı saçlı.
Niye istediğini sormayacağım bile, ama Nairobi'den almaya çalışırım.
Ne varmış sende?
Güzel.
Bak ne yaptım. Özür dilerim.
- Nairobi'de başka ne yapacaksın? - Ne demek istiyorsun?
Hiçbir şey. Boş ver.
Uçuş için hava kötü görünüyor.
- Geçer. - Sanmıyorum.
Bu uçaklar her şartta uçabilir.
Bu fırtınaları bilirim. Uçmamalısın. Bu konuda haklıyım.
Evet, haklısın.
Karımı görmeye gidiyorum.
Biliyorum.
Seni seviyorum.
Ne?
Olamaz!
Aman Tanrım.
Hayır.
Tanrım. Hayır!
Hayır!
Allah belanızı versin. Sizi alçaklar!
David, iyi bir çocuksun, biliyorum.
Ve senin gibi iyi bir çocuk için harika şekerlemelerim var.
Şimdi, eğer onu nereye götürdüklerini bana söylersen, bunu alabilirsin.
Bağlayın onu.
Arkasını çevirin!
Onu bana getirin!
Söyle!
Söyle.
Söyle, lanet olası!
Hayvanları satın alan adam...
- Evet? - Yavru bir goril istedi.
Evet?
- Otelde. - Nerede? Nerede?
Ruhengeri'de.
Aferin sana.
Burada bekle.
Zooloji Ürünleri
Rushemba, levyeyi getir.
Haydi.
Lanet olsun.
Gel buraya.
Bunu nasıl yapabilirler?
Claude Van Vecten!
Claude Van Vecten hanginiz?
Bu hayvanın kaçırılmasından sen mi sorumlusun?
- Ne cesaretle arabama giriyorsun. - Seni ya da minibüsünü bir daha...
...görürsem, o tahta kutunun içine kendin girersin!
Satış bordrosu, madam. İçişleri bakanlığından.
- Sizi tutuklatacağım. - Bir dene. Dene bakalım.
Seni pislik.
Alçak herif!
Mukara, bekle! Bekle!
Ben Dian Fossey. Sizinle konuşmalıyım.
Siz gorillerle yaşayan Amerikalı bayansınız.
Onlarla yaşamıyorum. İnceliyorum. Ve bugün altı tane eksikler.
Anlamıyorum.
Onu bana ver.
- Bu yavru hayvanat bahçesine satılmış. - Evet, biliyorum. Ben sattım.
- Sadece... - Neden?
Para. Çok para.
Bu yavruyu korumaya çalışırken beş goril öldürüldü.
Al.
Avcılar tarafından öldürüldüler.
Nüfusları 10 yıl öncesinin yarısı kadar oldu şimdi.
Sizin probleminiz gorillerin azalması, benimki ise insanların çoğalması.
Aynı sorunun ayrı taraflarındayız.
- Şu suyu alabilir miyim? - Tabii.
Bu tür paralar insanlara yiyecek sağlıyor.
Kıyafet. Ayakkabı. ilaç.
İhtiyaçlar.
- Öncelikleri kıyaslamak ister misiniz? - Hayır, istemem.
Virungaların korunuyor olması gerekiyordu.
- Bu çok pahalı. - Bu sizin sorununuz.
Yeni yasalar çıkarın, vergiler artsın, yeter ki gorillerime koruma sağlayın.
Gorilleriniz mi?
Hatırladığıma göre, her yıl çalışma izni yenilenen bir ziyaretçisiniz.
Bu statünün hükümet kararları alma hakkı verdiğini sanmıyorum.
Peki bu zavallı yavru ne olacak?
Bu hayvan 24 saat içinde ölecek.
Parayı iade edeceksiniz, çünkü Van Vecten ölü mala para ödemeyecektir.
Onu bu yolculuğu yapacak kadar iyileştirmeye çalışabilirim, eğer...
Eğer?
Eğer bana koruma olarak eğitmem için beş adam verirseniz. Avcılara karşı.
Dört adam. Ve maaşlarının yarısını siz ödersiniz.
Üç adam. Maaşlarının tümünü siz ödersiniz.
Kabul.
Bir şeyler yemelisin. Aç olduğunu biliyorum.
Sadece dene. Birazcık dene. Azıcık. Hayır mı?
İçinde bir sürü vitamin var.
Tadına bakar mısın?
Buna ne dersin? Bu çok güzel. Kokusu tanıdık geldi mi?
Evin gibi mi kokuyor?
Pucker, bunu bana yapma.
Şuna bak.
Çok lezzetli.
Ama sen istemiyorsun, değil mi?
Biraz ister misin?
Haydi. Aferin kızım. Aferin kızım.
Çok güzel.
Şimdi uyuyabilirsin.
Dian Fossey.
Pucker, bak kim gelmiş.
Pucker, Bob ile tanış.
- Pucker. - Hey, sıra bende.
- Kıskandı. - Evet.
Küvet benim için.
Günlük temizlik bu iklimi dayanılır hale getirebilir.
Sen sürpriz olacaktın.
İşte kızım.
- Harika bir şey. - Ve bu da senin.
- Çok güzelsin. Şuna bak. - Onu sevdin mi?
Çok güzel.
Bu tuzakları kırın ve yakın.
- Onlar yeni. - Avcılara karşı bekçiler tuttum.
Benim kadınım, kendi özel ordusuna sahip olan dünyadaki tek kadın.
Anlatacak çok şeyim var. Pucker kaçırılmıştı...
Biliyorum. Rwanda, Nairobi, Londra ve New York'un çoğunluğu da biliyor.
Sen, benim güzelim, bir efsane oluyorsun.
Sinemaya gitmek ister misin?
- Önce banyo yapabilir miyim? - Banyonu sonra yaparsın.
Filmde ben neden bu kadar çok varım?
Hikaye sensin. İnsanların ilgilendiği sensin.
Goril kız.
Beni tuhaf biri gibi gösteriyor.
Bu havada bir avuç gorilin ardından emeklemek tuhaf olarak algılanabilir.
- Benim tuhaf olduğumu mu düşünüyorsun? - Evet. Kesinlikle. Hiç şüphesiz.
Aynı zamanda nefis biri olduğunu.
Hangisi öncelikli, tuhaf mı, nefis mi?
Tuhaf.
Goriller harika görünüyor.
Oraya bak.
Tanıdık birilerini görüyor musun?
Karıma boşanmak istediğimi söyledim.
Beni duydun mu?
- Korkuyorum. - Korkuyor musun?
Nedimeleri goriller olabilecek bir kadınla evlenmek üzereyim.
Korkuyor olmalısın.
Ne istiyorum, biliyor musun?
Bu filmi bitirip, iyi bir ücret almayı.
Ilıman bir iklime gidip...
...64. doğum gününde seninle sevişecek kadar uzun yaşamayı.
Pucker'a göz kulak olur musun? Aferin kızım, evet. Aferin sana.
Ne?
Yüz şeklimi tutturmuş. Ama burnumu becerememiş.
Bu hiç komik değil. Saçını nereden bulmuşlar?
Saç fırçam ortalarda yok.
- Semby aldı sanmış... - Bu Batwalar kızmış.
Güzellik Yarışmasına katılmıyorum.
Aferin kızım. Evet. Evet.
Bırak onu.
Artık gitmeliyiz. Van Vecten'ın adamları gitmeye hazır.
Haydi. Haydi.
Evet. Şu leziz içeceğe bak. Haydi, gidelim.
Kalk bakalım. Evet, aferin kızım. Ne kadar uslu bir kızsın sen. Evet.
Evet, işte oldu.
İşte güzel bir lahana.
- Tamam, Pucker, gir bakalım. - İçeri biraz lahana koydum.
İşte oldu. Bir şey yok.
- Ve bolca su. - Çabuk, kapatın.
- Hiçbir şey olmayacak. Gerçekten. - Ben yaparım.
Cesur ol. Cesur ol.
- Gidin haydi. Haydi. - Özür dilerim. Özür dilerim.
- Pucker. - Geçti.
Tanrım!
Bir küçültme iksiri hazırlayabilseydin eğer, Cadı Fossey...
...bu çubuğun üzerine otururduk, bu akıntıdan aşağı doğru Nil Nehrine...
...Sudan'ı geçip, Kahire'den sonra...
...İskenderiye yakınlarında Akdeniz'e çıkardık...
...bir şişe retsina şarabı satın alır, güzelliğine kadeh kaldırırdım.
Dian, sonsuza dek bu dağda kalamayız.
Tabii ki kalırız.
Resimler çok iyi satılıyor. İş teklifleri geliyor.
Ama goriller burada.
Ben buradayım.
Yılın yarısı merkezle ilgilenecek iyi bir araştırmacı buluruz.
Ceplerinde sürgülü hesap cetvelleriyle gorillerimi gözetleyecek küstah...
...bilim adamlarını istemem.
- Dur. Altı aydan bahsediyorum. - Durmam.
Altı ay burada. Altı ay başka yerde. O kadar.
Her gün onlarla olmamayı düşünemiyorum.
Yüzlerini görmek...
...seslerini duymak. Onları koklamak.
Ne zaman bir goril hakkında her şeyi bildiğimi sansam...
...yepyeni bir şeyle karşılaşıyorum.
Müptela oldum.
Bundan nasıl vazgeçebilirim?
Evet.
Bu Geographic dergisinden.
Borneo'dan bir iş teklifi.
Senin de gelmeni istiyorlar.
Primatların incelenmesi.
Senin alanın.
Projektör iyi paketlendi mi?
Güzel.
2 fotoğraf sehpası da orada, değil mi?
Dinle, gitmeliyim, tamam mı?
Bu bir iş.
Hayatımın geri kalanını çalışmayarak geçiremem.
Üzgünüm.
Ben senin gibi değilim.
Hayatımın geri kalanını burada geçiremem. Keşke geçirebilseydim.
Üzgünüm.
Sana yakında yazarım.
Ama bu arada, seninle konuşabilmem için bir telsiz alabilir misin?
Eğer gidersen...
...yazma.
Lütfen geri dönme.
Gidelim.
Beş Yıl Sonra.
Sizler bizim ilk araştırma talebelerimizsiniz.
Bir tanesini ben alayım. Yolumuz uzun. İşte.
İçinde ne var? Kaya mı?
Mukara?
Van Vecten ne istedi?
Köln Hayvanat Bahçesi galiba bir goril daha istiyormuş.
Ama merak etmeyin, ona bu işin bittiğini söyledim.
Bir goril yetmemiş mi?
Pucker bir yıl sonra öldü.
Pucker için iyi olmuş.
Leakey öldüğünde neredeyse her şeyi bir kenara atıp eve dönüyordum.
Ama gorillerimi düşündüm.
10 aydır avcılar birine bile dokunamadı. Bu bir rekordur.
- Toto ya Nyoka ne demek? - Kim söyledi bunu sana?
Awaka.
Sevecen bir şekilde, "solucan çocuk" anlamına gelir.
Harika.
Etrafınıza bakın.
Allah'a bundan daha yakın olunamaz.
Gidelim.
Eğilin.
Bunu tanımıyorum.
Hayır! Kımıldamayın!
Blöf yapıyor.
Kim? Günaydın. Harika bir hava. Şapkanı taksan iyi olur.
Bugün Sembagare ve benimle gidiliyor.
Günaydın, Brendan.
Larry, yine geç kaldın!
Sabahları sizi kaldırmak benim işim değil. Lütfen geç kalmayın.
Brendan ve Larry, bekçilerle gidin. Dominique, tuzak kesmeyi göster.
Bıçak kullanmayı ilerletmelisiniz.
- Kullanın. - Konuşabilir miyiz?
Ne oldu?
Biliyorum, tuzak kesmek çok önemli.
Ama ben, doğum sıklığı grafiği için veriler almaya çok yaklaştım.
Kuralları biliyorsun. Korumaya vakit ayırmazsan, araştırma yapamazsın.
Bir daha "ben" kelimesini duymak istemiyorum. Gidelim.
- Simba daha irileşmiş. - Evet.
İki haftaya kadar doğuracak.
Şuradaki gururlanan babaya bak. Digit.
Bu yavru, Kweli.
Evet. Ev ödevini yapmışsın.
Kitabınızda bahsettiğiniz lobelya bölgesini görebilir miyim?
- Dev lobelya. - Dev lobelya.
Görebilir miyim? Bugün, sizinle?
Tabii.
Digit'in grubu.
Haydi!
Digit.
Hayır, matmazel.
- Grubun geri kalanına ne oldu? - Kaçtılar.
Cesaretinin ve erkekliğinin bittiğini söyle ona.
Ruhengeri. Polis.
Bunu nasıl yapabildiniz? O adamın ne yaptığı umurumda değil.
Burası sizin özel krallığınız değil.
Bu çok canice.
Benim cani olduğumu mu düşünüyorsun?
Ben bir katil miyim?
Bunu ben mi yaptım? O kasaplar durdurulmadıkça bunlar bitmeyecek!
Sen ne ağlıyorsun? Eğer seninle vakit harcamasaydım...
- Bunları buldum. - Bırak onları.
Matmazel. Matmazel! Çok fazla oluyor!
- Sen karışma! - Hayır, hayır!
Bırak!
- Çok ciddiyim! Sen karışma! - Hayır, madam!
- Bırak! Karışma! Çok ciddiyim! - Hayır!
Kim? Seninle konuşmak istiyorum.
İçeri gelebilir miyim?
Tanrım.
Burası bir yaz kampı değil.
Eğer birbirinizin yatağında tepişmek istiyorsanız, başka yerde yapın.
Kovuldunuz!
Bizi kovamazsın! Biz senin için çalışmıyoruz!
Defolun dağımdan!
Sen neye bakıyorsun?
Ne bakıyorsunuz, sizi tembel herifler?
Eğer işinizi yapmış olsaydınız, bunlar olmazdı!
- Onlarla bu şekilde konuşmayın. - Ücretlerini ben ödüyorum! Konuşurum!
- Fazla ödemiyorsunuz. - Çok fazla ödüyorum!
Sembagare, sen kimin tarafındasın?
Sizin tarafınızdayım.
Hep sizin tarafınızdayım, matmazel.
Ama bugün sizden utandım.
Kafasını almışlar.
Ellerini de.
Kafasını almışlar.
Dün gece Digit'in grubunu duydum.
Batı derenin oralarda.
Gerek yok, Sembagare.
Merhaba, Maggie. Geri geldim.
Merhaba. Nasılsın?
Evet.
Simba'yı göremiyorum.
Simba yok.
Olamaz.
- Yok mu? - Hayır. Yok.
Simba.
Merhaba.
Merhaba. Merhaba.
Dördüncü ve beşinci parmaklar perdeli. Seni tanıyorum.
Yüzüğün çok güzel, Van Vecten. Hayvanat bahçesi satış karından mı?
Bayan Fossey, vahşi bir hayvanı ilk olarak nerede görmüştünüz?
Bir hayvanat bahçesinde, değil mi?
Bu yüzüğü seviyor musun? Bunu taktığın el sende kalsın ister misin?
Eğer gorillerimin yakınlarında seni görür, duyar ya da kokunu alırsam...
...yazmak için diğer elini kullanıyor olacaksın, benim de küllüğüm olacak.
- Beni anladın mı? - Sen çıldırmışsın. Deli kadın.
- Evet, deliyim. - Çok ileri gidiyorsun.
- Güzel! - Üzerime gelme!
Seni yer yüzünden silerim! Seni cani!
Öğleden sonra Mukara buradaydı. Size çok kızmış.
İnsanlara bu dağda tifo salgını olduğunu söylüyormuşsunuz.
Devletin turistlerin parasına ihtiyacı var.
O insanları korkutup uzaklaştırırsanız çok sinirlenirler.
Mukara bir de dedi ki, geçen hafta çayırda bir turiste ateş etmişsiniz.
Bu doğru değil işte.
Kafalarının çok üstüne ateş ettim.
Bu dağı bir hayvanat bahçesine...
...çeviremezler.
Çeviremezler.
Matmazel, Mukara bana dedi ki; bunu yapmaya devam ederseniz, size...
- ...yeni çalışma izni verilmeyecekmiş. - Öyle dedi demek?
Üç yıllık çalışma izni. 10 gün önce çıkartıldı.
Artık bana dokunamazlar.
Ne kadar güzel.
Çok güzelsin.
"Yüce Allah her şeye kadirdir...
...bugün burada aramızdan ayrılan, merhumemizin ruhu şad olsun.
Yüce Allahımız, kaybolanlarımızı arayıp, kurtarmak için bizlere...
...tek bir kulunu gönderdin, bizlerden merhametini esirgemedin..."
Keşke Karisoke seni öldürmeden, oradan temelli gitseydin.
Biliyor musun, er ya da geç, Amerika'ya döneceğimi düşünürdüm.
Gerçekten, evlenip, çocuklarım olsun isterdim.
Onun yerine, sen olmasan...
...şu an hayatta olmayacak bir dağ dolusu gorilin oldu.
Dian Fossey Afrika'ya geldiğinde...
...dağ gorilinin soyu tükenmeye mahkumdu.
Çalışmaları neticesinde, avcılıkta belirli bir düşüş kaydedilmiş...
...türün soyu ise kurtulmuştur.
Ondaki başarma ruhu yaşamaya devam ettikçe...
...goril nüfusu artmaya devam edecektir.
Ölümü bir sır olarak kalmıştır.
Altayzılar: SDI Media Group
(TURKISH)
Dian Fossey'in çalışmaları Digit Fonu ile devam ediyor...
...Karisoke Araştırma Merkezini koruma amacıyla.
Orada araştırmacılar gorilleri her gün inceliyorlar.
Ve her gün, avcılara karşı tuzaklar yok ediliyor.
Digit Fonu halkın desteğiyle işletiliyor.